Boşanma Mal Rejimi Özeti
Boşanma Mal Rejimi Özeti
TMK mal rejimi tasfiyesi; kişisel / edinilmiş mal ayrımı, katılma alacağı ve değer artış payı tahmini.
Mal rejimleri ve tasfiye çerçevesi (TMK) ▼
Edinilmiş mallara katılma (yasal rejim) (TMK m. 202, 218–232)
Eşler evlilik süresince edindikleri malları ayrı ayrı yönetir. Boşanmada yalnızca edinilmiş mallar tasfiye edilir; kişisel mallar sahibinde kalır. Diğer eşin net edinilmiş malının yarısı katılma alacağı olarak talep edilir.
Mal ayrılığı (sözleşme ile seçimlik) (TMK m. 203–217)
Her eşin malvarlığı, geliri ve borcu kendisine aittir. Boşanmada rejim tasfiyesinde eşler yalnızca kendi mallarında kalır; katılma alacağı doğmaz. Diğer eşin malına karşılıksız katkı varsa değer artış payı (m. 227) ayrıca talep edilebilir.
Mal ortaklığı (sözleşme ile seçimlik) (TMK m. 245–281)
Kanuni kişisel mallar dışındaki malvarlığı ve gelirler ortaklık malıdır (elbirliği mülkiyeti). Boşanmada kişisel mallar iade edilir; ortaklık malları net değer üzerinden sözleşmedeki oranda (yoksa eşit) paylaşılır.
Kişisel mal (m. 220): Evlilik öncesi sahip olunan taşınmaz, araç, mevduat; Evlilik süresince miras veya bağış yoluyla edinilen mallar; Manevi tazminat alacakları; Yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşya (giyim, mesleki araç-gereç istisnaları somut olayda); Kişisel malların ikame değerleri (satış bedeli vb.)
Edinilmiş mal (m. 219): Evlilik süresince çalışma karşılığı kazanç ve birikimleri; SGK / emeklilik ödemeleri (prim dönemine isabet eden kısım); Çalışma gücü kaybı tazminatı; Kişisel malların gelirleri (ör. kişisel taşınmazın kira geliri — tartışmalı alanlar dosyada); Edinilmiş malların ikame değerleri; Evlilik içinde satın alınan taşınmaz, araç, işletme payı (ispat yükü m. 222)
Değer artış payı (TMK m. 227): Bir eş, diğer eşin kişisel malına (veya mal ayrılığında diğerinin malına) emek, para veya para ile ölçülebilir katkı sağlamış ve karşılık almamışsa, katkı oranında değer artış payı talep edebilir. Talep ≈ (katkı tutarı ÷ malın edinim bedeli) × malın tasfiye tarihindeki değeri
2002 geçişi: 01.01.2002 öncesi evlenen eşlerde, 2002 öncesine mal ayrılığı; 2002–boşanma davası tarihine edinilmiş mallara katılma uygulanır (sözleşme ile farklı rejim seçilmediyse). Araçta “geçiş dönemi” seçilirse her kalem için dönem ayrımı yapılabilir.
Edinilmiş mallara katılma: Her eşin net edinilmiş mal değeri (edinilmiş mallar − ilgili borçlar) hesaplanır; eşler birbirinin net edinilmiş malının yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir. Net ödeme = |EM_A − EM_B| ÷ 2 (yüksek net edinilmiş mala sahip eş, diğerine farkın yarısını öder). Mal ortaklığı: Ortaklık malları net değeri sözleşmedeki oranda (varsayılan %50-%50) paylaşılır; kişisel mallar sahibinde kalır. Mal ayrılığı: Rejim tasfiyesinde otomatik paylaşım yoktur; yalnızca değer artış payı talepleri ayrıca hesaplanır.
TMK m. 202–241 (mal rejimleri ve tasfiye), m. 227 (değer artış payı), m. 225 (rejimin sona ermesi), 4722 s. K. m. 10 (2002 geçişi).
Tasfiye özeti
—
—
Net denkleştirme
—
Malvarlığı sınıflandırması
| Kalem | Sahip | Sınıf | Değer | Borç | Net |
|---|
Değer artış payı talepleri
| Açıklama | Katkıda bulunan | Mal sahibi | Talep |
|---|---|---|---|
| Toplam | — | ||
Tasfiye adımları (seçilen rejim)
Dikkat edilmesi gerekenler
- Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer; sonrası edinimler tasfiye dışında kalır (TMK m. 225/son).
- Kişisel mal niteliği iddia eden ispat yükü, genel kural olarak o malın üzerinde tasarruf eden eştedir; aksi ispatlanana kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 222).
- Son bir yılda mal kaçırma amacıyla yapılan devirler “eklenecek değer” olarak dikkate alınabilir (TMK m. 229).
- Aile konutu üzerinde eş rızası / şerh kuralları (TMK m. 194) ve tasfiyede konut önceliği (m. 236–239) ayrıca değerlendirilir.
- Katılma alacağı davası çoğu uygulamada boşanmanın kesinleşmesinden sonra açılır; zamanaşımı sürelerine dikkat edilmelidir.
- 2002 öncesi evliliklerde iki dönemli tasfiye gerekebilir; tek satırda toplam değer girmek yanıltıcı olabilir.
Yasal uyarı
Bu araç ön bilgilendirme ve müzakere taslağı içindir. Tapu, banka, SGK kayıtları, bilirkişi raporu, muvazaa, aile konutu şerhi ve rejim sözleşmesindeki özel hükümler somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.